چهارشنبه 22 اردیبهشت 1400

مرور سیستماتیک سرده Gagea ( از تیره لاله ) در ایران

تحقیق و نگارش: مهدی زارعی   استاد راهنما: دکتر شاهین زارع و دکتر علی اصغر معصومی اساتید مشاور: دکتر مصطفی اسدی
پایان نامه فوق جهت دریافت درجه کارشناسی ارشد (M.Sc) رشته رشته علوم گیاهی گرایش سیستماتیک گیاهی در دانشگاه تهران در سال 1382 انجام شده است.

چکیده :

سرده Gagea در فلور ایران از لحاظ تاکسونومیک، ریخت شناسی، گرده شناسی و تشریحی مورد مطالعه قرار گرفت. در این راستا بر روی تعداد زیادی نمونه‌های هرباریومی در موزه‌های گیاه شناسی کشور بررسی و آنالیز دقیق به عمل آمد. همچنین به علت تغییر صفات ریخت شناسی در طی مراحل مختلف انتوژنی، در طی مسافرت‌های متعدد به نقاط مختلف کشور (حدود 70 روز) ضمن جمع آوری نمونه‌ها از محل تیپ (در صورت وجود نمونه تیپ از ایران) و مطالعه صفات ریخت‌شناسی در مراحل مختلف آنتوژنی نمونه‌های زنده، 215 نمونه جمع‌آوری گردید. همچنین 250 عکس و اسلاید از نمونه‌ها تهیه شد که نقش به سزایی در جهت شناسایی بهتر گونه‌‌های سردهGagea داشته است.
در این تحقیق علاوه بر مطالعه تاکسونومی و بررسی صفات ریخت‌شناسی گیاه، دانه‌های گرده 14 گونه به کمک میکروسکوپ نوری و میکروسکوپ اسکنینگ مورد آنالیز قرار گرفت. در مطالعه گرده‌شناسی، چهار تیپ گرده‌ای تشخیص داده شد که شامل: تکتوم دار بدون حفره، تکتوم دار واجد حفره، نیمه تکتومی–روگولیت و نیمه تکتومی-مشبک میباشد. مطالعه گرده شناسی وجود تفاوت بین گونه ای را تایید میکند .
در مطالعه تشریحی برش عرضی برگ قاعده ای 18 گونه مورد آنالیز قرار گرفت که وجود تفاوت بین گونه‌ای در همتافت G. reticulata را تایید می‌کند ولی در همتافت G. stipitata اختلاف بارز نبودند.
به علت وجود تفاوت‌های سطح پلوئیدی در سرده، درصد زادآوری گونه‌های مختلف سرده و جمعیت‌های آنها مورد آنالیز قرار گرفت. این مطالعه تفاوت زادآوری بین گونه‌ای و حتی جمعیت‌های یک گونه را نشان می‌دهد که با مطالعات قبل مطابقت دارد.
مطالعه میکروسکوپ الکترونی سطح پوسته بذر و کرک های دمگل در گونه های انتخابی محدود از سرده ی Gagea تفاوت‌های بین گونه‌ای را تایید می‌کند. این روش در آینده می‌تواند در مطالعات این سرده در نظر گرفته شود.
با شناخت دقیق گونه‌ها و مرزهای بین آنها، شرح دقیقی برای آنها تهیه گردید. یک کلید شناسایی شامل تمام گونه‌های سرده مورد مطالعه در ایران بر اساس صفات ریخت‌شناسی ارائه شد، همچنین نقشه راکنش گونه‌ها به همراه تصاویر گیاهان در محیط رویشی و یا نمونه‌های هرباریومی جهت کمک به شناسایی گونه‌ها تنظیم گردید.