چهارشنبه 22 اردیبهشت 1400

بونسای Bonsai

گردآوری: مژگان غیاثی نژاد
”بونسای“ چگونه گیاهی است؟ قبل از جواب بهتر است سوال دیگری طرح گردد که ”بونسای“ به چه گیاهی گفته نمی‌شود!

”بونسای“ چگونه گیاهی است؟ قبل از جواب بهتر است سوال دیگری طرح گردد که ”بونسای“ به چه گیاهی گفته نمی‌شود!
بونسای گیاهی نیست که از نظر توارثی پا کوتاه باشد. برای پا کوتاه شدن آن هیچ راه و روش سریعی وجود ندارد.
در حقیقت بونسای هنر پرورش گیاهان بصورت مینیاتوری است که شرایط محیطی مناسب مانند نور، آب، مواد غذایی و هوا و نگهداری از نظر کیفی و کمی مانند یک گیاه بزرگ با اندازه طبیعی تنظیم شده است اما نسبت‌ها در آن رعایت شده است.
از نظر لغت‌شناسی ترجمه ژاپنی آن "درخت در گلدان" است. در بونسای، همخوانی گلدان و گیاه از نظر رنگ، جنس، اندازه و بافت دارای اهمیت زیادی است و در حقیقت هر کدام دیگری را تایید و تعریف می‌کنند و مکمل یکدیگر هستند.
در حقیقت بونسای عبارت است از تعادل بین ریشه و اندام هوایی و به همین علت باید شاخه های موجود شکل داده شوند و آنهایی که اضافی هستند، هرس شوند و تحت رژیم غذایی و نگهداری خاص خود قرار گیرند. گیاهان بونسای تحمل حمله قارچ‌ها و حشراتی مانند شته ها را ندارند و همانند درختان بزرگ نمیتوانند از خود مقاومت نشان دهند و یا قدرت ریشه‌های آنها در یافتن و جذب آب از ذرات خاک در حد اندام خودشان کم و کوچک است و نمیتوانند غذای خود را مانند درختان بزرگ از تجزیه کودهای حیوانی به دست آورند.
با اینکه نام بونسایی به عنوان یک هنر بسیار مشکل مطرح شده است اما بر خلاف تصور، چندان هم مشکل نیست. با درک مفهوم بونسای به معنی نگهداری درخت در یک گلدان، مشخص خواهد شد که نگهداری گیاه بونسایی خیلی مشکل تر از داشتن یک گیاه معمولی آپارتمانی نیست.
تاریخچه:
کاشت در گلدان برای تغذیه و یا استفاده دارویی به قدمت تاریخ بشر است و هزاران سال سابقه دارد اما استفاده از گیاه گلدانی به عنوان زیبایی به ندرت صورت می‌گرفته است. پس از شروع استفاده از گیاه گلدانی به عنوان زینت و زیبایی به یکباره هنر تولید گیاهان مینیاتوری در چین به ظهور پیوست. نقاشی‌های دیواری 200 سال قبل از میلاد که حمل درختان و درختچه‌ها و سنگ توسط کارگران را نشان می‌دهد، قدمت بونسای را مشخص می‌کند. هنر بونسای اکنون نیز به عنوان یکی از هنرهای چین و شرق دور شناخته می‌شود.
در گذشته دور، تصاویر گیاهان مینیاتوری با شاخه های پیچ در پیچ به شکل پرندگان و حیوانات را به نام Pun-sai می‌نامیدند. این لغت ریشه بونسای Bonsai را ساخته است و هم اکنون با همین نام سالیانه میلیون‌ها گیاه مینیاتوری تولید شده و از چین و ژاپن، به سایر کشورهای جهان صادر می‌شود.
کاج سفید (به ژاپنی goyomatsu) 550 ساله ژاپنی که با نام ”شوگون سوم“ مشهور شده است. این کاج 81 سانتی متر ارتفاع دارد و اعتقاد بر این است که قدیمی ترین درخت بونسای زنده در جهان می باشد.