چهارشنبه 22 اردیبهشت 1400

نیلوفر آبی بخش اول

دکتر نرگس مجتهدی
ز جمله نمادهای دوره هخامنشی، گلهای نیلوفر آبی دوازده پَر یا «لوتوس یا سوسن شرقی» بوده است.

 

از جمله نمادهای دوره هخامنشی، گلهای نیلوفر آبی دوازده پَر یا «لوتوس یا سوسن شرقی» بوده است. تقریباً از حاشیه‌ی پلکانها تا زینت یراق جانوران نمادین، در سرستونها و کنده کاری‌های طاق بستان و هر آنچه از معماری قوم پارس بجا مانده، نقشی از این گل دیده می‌شود. وقتی گل ها به صورت شکفته شده در دست فردی نقش می‌شده، معرف مقام والای آن فرد (شاه یا ولیعهد) بوده است و در صورتیکه به صورت غنچه تصویر می شده احتمالا نشاندهنده شاهزاده یا صاحب‌منصب بودن آن فرد بوده است. گل نیلوفر آبی ریشه اش در خاک و ساقه اش در آب و روی آن به طرف خورشید است. جنبه تقدس نیلوفر به محیط آبی آن بر می‌گردد. زیرا آب نماد باستانی اقیانوس کهنی است که کیهان از آن آفریده شده است. از آنجا که گل نیلوفر در سپیده دم، باز و در هنگام غروب بسته می‌شود به خورشید نیز شباهت دارد. خورشید خود منبع الهی حیات است و از این رو گل نیلوفر مظهر تجدید حیات شمسی به شمار می‌رفته است، مظهر همه روشنگری‌ها، آفرینش، باروری، تجدید حیات و بی‌مرگی. به دلیل اینکه برگ‌، گل‌ و میوه نیلوفر دایره ای شکل بوده، ریشه‌هایش در لجن قرار گرفته ولی سر به آسمان دارد و از آبهای تیره خارج می‌شود و گل‌هایش زیر نور خورشید و روشنایی آسمان رشد می‌کند، بعنوان نمادی از کمال به شمار می‌آید. همچنین کمال زیبایی نیز به شمار می‌رود. ریشه‌های نیلوفر مظهر ماندگاری و ساقه اش همچون بند ناف است که انسان را به اصلش پیوند می‌دهد و گلش پرتو خورشید را تداعی می‌کند. نیلوفر نماد انسان فوق العاده یا تولدی الهی است زیرا بدون هیچ ناپاکی از آبهای گل آلود خارج می‌شود. بعلت این ویژگیها این گل نمادی از پاکی و تهذیب نفس در ایران باستان بوده و پیام آن برای جهانیان دعوت برای رسیدن به نور زندگی و تابش آن بر جهانیان بوده است.