چهارشنبه 22 اردیبهشت 1400

سنبل

تهیه کننده: زهره فدائیان (عضو انجمن گل و گیاهان زینتی)
نوروز بزرگترین جشن ملی ایرانیان سابقه ای هزاران ساله دارد و از گذشته های دور آریایی های ساکن در فلات ایران روز اول سال و آغاز بهار را به برگزاری مراسم ویژه، توام با سرور و شادمانی اختصاص می دادند.


نوروز بزرگترین جشن ملی ایرانیان سابقه ای هزاران ساله دارد و از گذشته های دور آریایی های ساکن در فلات ایران روز اول سال و آغاز بهار را به برگزاری مراسم ویژه، توام با سرور و شادمانی اختصاص می دادند علت مهم دیگر درآمدن این عید در حیطه شعائر اسلامی، اهمیت دین اسلام به طبیعت است. همچنین بنا به روایتی تقارن نوروز با جانشینی علی ابن ابیطالب توسط پیغمبر اسلام در عید غدیر خم در سال دهم هجری برابر بیست و نهم اسفند می‌باشد. بنابراین نوروز پس از اسلام همچنان اهمیت خود را حفظ کرده است. در آثار پیشینیان آمده است که سفره هفت سین نخست در زمان جمشید شاه متداول شد و در زمان هخامنشیان و ساسانیان به عنوان سنتی فراگیر و باشکوه اجرا می شد. سفره هفت سین هفت جزء دارد که با حرف سین آغاز می شود و معمولا نماد مفاهیمی چون فراوانی و ثروت، شادابی و سلامتی می باشند. یکی از اجزاء این سفره گل سنبل می باشدکه پیام آور بهار و نشانه زیبائی است. در افسانه‌های یونانی، هیاکینتوس (Hyakinthos) مرد جوانی بود که توسط خدایان آپولون و زفیر (Zephyr) تحسین می‌شد اما در نبرد ناشی از حسادت بین دو خدا کشته شد. پس از مرگ این مرد جوان، گلی که از خون او روییده بود، به یاد او هیاسنینتوس Hyacinthus نامیده شد.

سنبل بومی مناطق مدیترانه ای به ویژه مناطق شرقی مدیترانه است. نام علمی جنس این گیاهHyacinthus و از خانواده Liliaceae می باشد. این جنس دارای سه گونه است که مهمترین آنها در باغبانی Hyacinthus orientalis نامیده می شود. گل های سنبل به صورت خوشه‌ای قرار دارند. تعداد گل ها بین 30 تا50 عدد متغیر است شکل هر گل به صورت زنگوله ای و بسیار خوشبو و معطر است. گل ها به رنگ های صورتی، سفید، آبی کمرنگ و پررنگ، ارغوانی، قرمز روشن، زرد و نارنجی دیده می شود که به صورت کم پر یا پرپر هستند. گل های تک رنگ نسبت به گل های دو رنگ از اهمیت بیشتری برخوردارند. از این گل به صورت گل گلدانی، گل بریده و نیز در تپه گل استفاده می شود. گل کاران ایران سنبل را از نظر گل آذین به دو دسته سنبل پارسی (ایرانی) و سنبل هلندی، تقسیم می‌کنند. تفاوت آنها در این است که تعداد گل های موجود روی گل آذین سنبل پارسی کمتر و فاصله بین گل ها زیاد است در حالی که در سنبل هلندی گل ها به صورت متراکم بر روی ساقه قرار دارند. هنگامی که سوخ‌ها در پائیز در هوای آزاد کشت شود در بهار به گل خواهند رفت. کاشت گلدانی آن نیز وجود دارد و گلدهی آن قابل تنظیم است. چرخه رشد سنبل به گونه‌ای ‌است که سوخ آن نیاز به سرمای زمستانه و تابستان گرم و خشک دارد. سوخ سنبل برای تولید سوخک، بلوغ و گلدهی به حداقل دو سال نیاز دارد و گاهی این امر چند سال طول می‌کشد. برای افزایش سوخک‌زایی سنبل از روش‌های مختلفی مانند ته‌برداری، خراش‌دهی و شکاف در بخش انتهایی استفاده می‌شود.
خاک مناسب آن همانند سایر گیاهان دارای سوخ، خاکی سبک با زهکش مناسب است. سنبل آفتاب را می پسندد اما برای گلدهی روز خنثی است و در تاریکی مطلق نیز گل می دهد. سنبل را در آب نیز می کارند بدین صورت که سوخ های درشت سنبل را دریک بطری شیشه ای که محتوی آب و گاهی مواد غذایی است طوری قرار می دهند که فقط ته سوخ در آب قرار گیرد. سنبل توسط بذر نیز تکثیر می‌شود ولی این کار آسان نیست و فقط جهت کارهای به‌نژادی به کار می رود.
سنبل های گلدانی زمانی به فروش می رسند که رنگ گلچه‌های بالایی مشخص شود که در این حالت پس از 4-2 روز تمام گل‌ها باز می شوند. می توان آن‌ها را در دمای 2-0درجه سانتی گراد به مدت 4 هفته نگهداری کرد. اگر به عنوان گل بریده به کار می روند باید زمانی که پایین‌ترین گلچه‌ها شروع به باز شدن می کنند چیده شوند و ساقه نباید قطع شود و در زمان انتقال گلدان ها از قیم استفاده شود تا از شکستن جلوگیری شود.