چهارشنبه 1 اردیبهشت 1400

جشن شکوفه‌های گیلاس (بخش اول)

تهیه کننده: دکتر نرگس مجتهدی
هانامی (به ژاپنی: 花見 Hanami) یا "مراسم مشاهده شکوفه های گیلاس" که در ایران به عنوان "جشن شکوفه‌های گیلاس" شناخته می شود، یکی از مشهورترین مراسم رایج در کشور ژاپن است.

هانامی (به ژاپنی: 花見 Hanami) یا "مراسم مشاهده شکوفه های گیلاس" که در ایران به عنوان "جشن شکوفه‌های گیلاس" شناخته می شود، یکی از مشهورترین مراسم رایج در کشور ژاپن است. هانامی در زبان ژاپنی از دو کاراکتر 花 (Hana) به معنی گل و 見 (Mi) به معنی دیدن تشکیل شده‌است. هانامی در هنگام شکوفایی شکوفه‌های گیلاس که در زبان ژاپنی "ساکورا" نامیده می شود، به صورت جمع شدن دوستان و فامیل به دور هم و گستردن سفره در زیر درختان ساکورا برگزار می‌شود.

هانامی اولین بار در دوره نارا بین سال‌های ۷۱۰ تا ۷۹۴ میلادی در زمانیکه امپراطوری سلسله تانگ چین از طرق مختلفی بر ژاپن تاثیر می گذاشت، در بین اشراف مرسوم شده بود. در ابتدا دیدن شکوفه‌های آلو مرسوم بوده اما در دوره هِی‌آن (Heian) (سال‌های ۷۹۴ تا ۱۱۸۵ میلادی) شکوفه‌های گیلاس جایگزین شکوفه‌های آلو شده‌است. امپراطور ساگا این مراسم را به برگزاری مهمانی جهت دیدن شکوفه ها در زیر شاخه های مملو از شکوفه در شهر کیوتو پایتخت قدیم ژاپن تغییر داد. این زمان اکنون به عنوان منشا هانامی در ژاپن شناخته می شود.


 

در قرن شانزده میلادی، کشاورزان ژاپنی مراسم ویژه خود را با صعود به کوه های اطراف و برگزاری مهمانی های گل در زیر شکوفه های گیلاس آغاز کردند. این مراسم به عنوان ”مسافرت کوتاه بهاره در کوهستان" معروف گردید. این مراسم همراه با برنامه شهرنشینان جهت برگزاری مهمانی در بهار ، رسم هانامی امروزی را تشکیل داده است. در فاصله قرون هفده و هجده میلادی در دوره ادو (edo) این مراسم در بین عموم مردم رایج شده بود. امپراتور توکوگاوا هشتمین امپراتور دوره ادو جهت تشویق مردم و ترویج بیشتر هانامی دستور کشت گسترده درختان گیلاس را در سراسر کشور صادر کرد.
ساکوراها یا همان شکوفه های گیلاس در ژاپن مقدس هستند و به عنوان یکی از مظاهر فرهنگ ژاپنی به شمار می روند. مردم معتقد به حضور خدایان در درختان هستند و مراسم هانامی یا جشن شکوفه های گیلاس به عنوان آغاز سال زراعی و شروع کشت برنج نیز می باشد. همچنین با وجود تغییر سال میلادی در ماه ژانویه، سال مالی و اداری و تحصیلی نیز با شروع بهار آغاز می شود. کسانی که به هانامی می روند به ریشه های درخت گیلاس با قرار دادن نوشیدنی و کیک برنج یا میوه پیشکش می کنند و با خوردن غذاهای مختلف و انواع نوشیدنی از دیدن شکوفه ها لذت می برند

اشعار مختلفی در ستایش ساکوراها سروده شده است که به نظر می رسد استعاره ای برای زندگی هستند زیرا ساکوراها بسیار زیبا اما دارای عمری بسیار کوتاه می باشند. این نگرش موقتی به زندگی در فرهنگ ژاپنی بسیار عمومیت دارد و معمولا به عنوان شکلی ستودنی از هستی انگاشته می شود. به عنوان مثال، در قواعد سامورایی ها اعتقاد بر خاتمه زندگی در زمان جوانی و قدرت به جای زندگی در زمان ضعف و پیری می باشد. بعضی عقاید منفی و بدبینانه در مورد شکوفه ها در اشعاری از دوره هیان (Heian) مشاهده می شود. در این اشعار بر زندگی زیبا بدون شکوفه های ساکورا در بهار تصریح شده است زیرا این شکوفه ها کوتاهی زندگی را به رخ انسان ها می کشند. هرساله مردم ژاپن در بهار زیر درختان گیلاس جمع می شوند. هزاران نفر از مردم به سمت پارک ها و نقاطی که پر از درختان گیلاس هستند، روان می شوند و با خوردن خوراکیهای ویژه مانند دانگو (Dango) که از آرد برنج درست می شود، سرودن اشعار و آواز خواندن به استقبال بهار می روند.

با توجه به کوتاه بودن دوره شکوفایی این درختان زیبا، اداره هواشناسی ژاپن در هر منطقه، شرایط آب و هوایی مساعد جهت شکوفه زدن ساکوراها را پیش بینی می کنند و با همکاری مراکز تخصصی باغبانی که رصد شکوفه ها را به عهده دارند، آغاز زمان شکوفایی و زمان شکوفایی کامل درختان را به اطلاع عموم می رسانند. با توجه به گستردگی کشور ژاپن از عرض های شمالی با مناطق سردسیر تا عرض های جنوبی با مناطق شبه استوایی ، زمان شکوفایی نیز از اوایل ماه مارس (اواسط اسفند ماه) درعرض های جنوبی و منطقه اوکیناوا تا اوایل ماه می در منطقه سردسیر هوکایدو متغیر است. بنابراین هر سال نقشه ای از دوره شکوفایی گل ها در هر منطقه در دسترس عموم قرار می گیرد.

پیش بینی دوره شکوفایی ساکوراها در سال 2014. زمان شکوفایی، بر اساس شدت رنگ صورتی مشخص شده است. جزایر جنوبی کیوشو و شیکوکو با صورتی پررنگ نمایشگر شکوفایی سریع تر ساکوراها است در حالیکه به دلیل سرمای فوق العاده امسال در جزیره هوکایدو، هنوز زمانی برای شکفتن شکوفه های گیلاس پیش بینی نشده است.



منابع:
1-ویکیپدیا
2- مشاهدات مولف
3- http://www.fukuoka-now.com